De feestdagen: gezellig, maar soms ook veel

De feestdagen staan vaak in het teken van gezelligheid, samen zijn en bijzondere momenten. Voor veel kinderen is dit een fijne tijd. Toch merken we in de praktijk dat deze periode ook intens kan zijn. Drukke agenda’s, volle huizen, andere routines en veel prikkels zorgen ervoor dat sommige kinderen sneller overprikkeld raken.

Prikkelverwerking verloopt bij ieder kind anders. Wat voor het ene kind gezellig is, kan voor het andere kind overweldigend voelen.

Wat bedoelen we met prikkelverwerking?

Prikkelverwerking gaat over de manier waarop het brein signalen uit de omgeving verwerkt. Denk aan geluiden, licht, geuren, beweging, sociale verwachtingen en emoties.

Bij sommige kinderen komt er meer binnen dan ze kunnen verwerken. Dit zien we niet alleen bij kinderen met autisme, maar ook bij ADHD, angstklachten of taal- en leerproblemen.

Tijdens de feestdagen komen veel prikkels tegelijk samen:

• drukte in huis en op school

• harde of onverwachte geluiden, bijvoorbeeld vuurwerk

• fel licht of decoratie

• andere eetmomenten

• sociale verwachtingen

• minder rust en structuur

• en natuurlijk alle cadeautjes

Hoe herken je overprikkeling?

Overprikkeling uit zich bij ieder kind anders. Signalen die we vaak zien zijn:

• sneller boos of emotioneel reageren

• terugtrekken of juist druk gedrag

• vermoeidheid

• hoofdpijn of buikpijn

• moeite met slapen

• meer behoefte aan controle

Deze reacties zijn geen onwil of slecht gedrag, maar signalen dat het voor een kind even te veel is.

Waarom juist de feestdagen extra intens zijn

De kracht van feestdagen – samen, anders dan anders – is tegelijk ook de uitdaging. Structuur verdwijnt deels, verwachtingen liggen hoog en er is weinig ruimte om even op te laden. Kinderen voelen daarnaast vaak feilloos de spanning of druk bij volwassenen aan.

Voor kinderen die gevoelig zijn voor prikkels kan dit leiden tot een opeenstapeling, waardoor kleine dingen groot kunnen voelen.

Wat kun je als ouder of verzorger doen?

1. Bereid samen voor

Bespreek wat er gaat gebeuren. Wie komt er, waar gaan jullie naartoe en hoe lang ongeveer? Dit geeft overzicht en rust.

2. Plan rustmomenten in

Niet elk moment hoeft gevuld te zijn. Een kwartier alleen spelen, lezen of even naar buiten kan al helpen.

3. Houd verwachtingen realistisch

Het hoeft niet perfect. Eén bezoek minder of eerder naar huis gaan is geen falen, maar afstemmen op wat nodig is.

4. Geef ruimte aan signalen

Merk je dat het te veel wordt? Benoem dit rustig en neem het serieus. Vaak helpt erkenning al enorm.

5. Zorg ook voor jezelf

Rust bij ouders geeft rust bij kinderen. Mild zijn voor jezelf werkt door in het hele gezin.

Ieder kind is uniek

Wat voor het ene kind werkt, hoeft voor het andere kind niet te passen. Prikkelverwerking is geen vast gegeven, maar iets dat per moment kan verschillen. Door te kijken, te luisteren en aan te passen, ontstaat er ruimte voor meer ontspanning – ook tijdens de feestdagen.

Bij Uniek Kind- en Jeugdpraktijken denken we graag mee wanneer prikkels het dagelijks leven of de feestdagen in de weg staan. Samen kijken we wat een kind nodig heeft om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen.
Meer weten?